طبیعت سبز ایران
بررسی محیط زیست ایران و جهان
صفحات وبلاگ
نویسنده: سید محمد فاطمی s.m.fatemi - یکشنبه ۱٤ فروردین ۱۳٩٠

لزوم بقای کوسه ها برای حفظ تعادل زیستی دریا

کوسه ها در معرض خطر قرار گرفته اند به گونه ای که برخی از انواع این آبزی خطرناک در آینده ای نزدیک حیات را بدرود می گویند.

اگر کوسه گرسنه ای به شما حمله کند، چه عکس العملی نشان می دهید؟ احتمالاً هرگز این سوال را جدی نمی گیرید و بدان پاسخ درستی نمی دهید. اما در سرتا سر دنیا در جاهایی که دسترسی به آب های آزاد دارند، مردم باید پاسخ این پرسش را جدی بگیرند. زیرا سالانه شناگرانی از سراسر دنیا طعمه آرواره های برنده این صیاد آب ها می شوند. هر موجود زنده ای، یک پاشنه آشیل دارد، حتی اگر در بدن او پاشنه ای وجود نداشته باشد پاشنه آشیل کوسه ، آبشش ها و چشم های آن هستند. اگر کوسه ای به شما حمله کند نباید دست و پایتان را گم کنید بلکه باید به فکر چاره باشید. چاره آن ضربه زدن به چشم و آبشش این حیوان است. آرون کودکی ۱۱ ساله است که تابستان گذشته مورد حمله یک کوسه نر در خلیج مکزیک واقع شد، اما با استفاده از دانش خود و شناخت نقطه ضعف کوسه ، توانست کوسه را فراری دهد و خود را سالم به ساحل برساند.

کی از کی می ترسد؟

آرون از حمله کوسه غول پیکر جان سالم به در برد. او درباره ماجرا می گوید: « کوسه ای که به من حمله کرد بزرگ و بدهیبت بود، حتی بزرگ تر از پدرم.» حمله کوسه ها بسیار بد و نفرت انگیز است اما به ندرت اتفاق می افتد. اکثر حملات کوسه ها در آب هایی صورت می گیرد که به داشتن کوسه مشهورند. در چنین جاهایی این شکارچیان تیزدندان، بسیاری از مردم را چنان ترسانده اند که حتی حاضر به سوار شدن بر قایق های تفریحی و مسافرتی هم نیستند. اما دلایل بسیار زیادی وجود دارد که کوسه ها باید از انسان ها بیشتر بترسند تا انسان ها از کوسه ها.

شکار کوسه

هرسال، انسان ها ۶۰ میلیون کوسه را می کشند. دلیل اصل این شکار بی حد و حصر، به دست آوردن غضروف این جانور است، غضروف، ماده ای نرم و انعطاف پذیر است که اسکلت کوسه را تشکیل می دهد. بسیاری از مردم، غضروف کوسه را برای درمان سرطان مصرف می کنند. در فروشگاه های موادغذایی برخی از کشورها، غضروف کوسه به فروش می رسد. اما تاکنون هیچ کس ثابت نکرده که غضروف کوسه در درمان سرطان موثر است. برخی افراد باله های کوسه را می خواهند. آشپزی های بسیاری از کشورهای آسیایی از باله های کوسه ، نوعی سوپ درست می کنند. این سوپ خوشمزه بسیارگران قیمت است. در چین، یک کاسه از این سوپ را یکصد دلار می فروشند!

از آنجا که بعضی از قسمت های بدن کوسه بسیار با ارزش است، برخی گونه های این حیوان مورد شکار بیش از حد و بی رویه است این باعث انقراض دایمی نسل این گونه های ارزشمند می شود. شکار بی رویه کوسه ها کار بسیار بدی است. چرا؟ زیرا کوسه ها تاریخ بلندی بر زمین دارند. اگر کوسه ها نبودند، ما اکنون شاهد چنین دنیایی نبودیم.

نخستین کوسه در ۴۰۰ میلیون سال پیش می زیسته است یعنی بسیار پیش از دایناسورها، درباره کوسه های ماقبل تاریخ چیز چندانی در دست نیست. دانشمندان تعداد بسیار اندکی، فسیل از این آبزیان کشف کرده اند. دلیل باقی نماندن فسیل زیاد این جانور، بدن غضروفی آن است. زیرا غضروف مدت زمان زیادی دوام نمی آورد و به زودی تجزیه می شود و از بین می رود. اما دانشمندان چیزی دیگری از این حیوان پیدا کرده اند: دندان کوسه .

گونه های کوسه

تقریباً حدود ۴۰۰ گونه از کوسه ها در اقیانوس های جهان در حال شنا هستند. این انواع، اندازه های بسیار متفاوتی دارند. در هر صورت، کوسه ها حیوانات درنده خویی هستند و حیوانات دیگر را می خورند. اکنون بیایید با چند کوسه آشنا شویم. « کوسه نهنگی» بزرگ ترین ماهی در دریا هاست.

هنگامی که به منتهای رشد خود می رسد، اندازه اش از یک اتوبوس بزرگ تر می شود، با وجود این، حیوانات بزرگ را شکار نمی کند. در عوض، این نوع کوسه با دهان کاملاً باز شنا می کند و هنگام حرکت خود ماهی های کوچک و سایر جانواران ریز دریا یی را می بلعد و حتی گیاهان دریا یی موسوم به پلانکتون ها را هم می خورد. «فرشته کوسه » (Angel shark) خود را در میان ماسه ها و گل و لای کف دریا پنهان می کند. هنگامی که گله ای از ماهیان از نزدیکش رد می شوند، به آن ها حمله ور و ناهارش را میل می کند.

« کوسه کله چکشی» از سرخود برای گیرانداختن طعمه استفاده می کند و در همان حال شکار خود را می خورد.

« کوسه اره ای» پوزه ای شبیه به یک اره دارد که مانند تیغه اره تیز و برنده است. این نوع کوسه با پوزه اره مانند خود در ماسه ها فرو می رود تا طعمه خود را به دست آورد.

تقریباً حدود ۵ هزار دندان تیز تیغ مانند در طول دهان یک کوسه سفید ردیف شده است.

هنگامی که یکی از این دندان ها می افتد، دندانی دیگر سریعاً جایش را پر می کند. این دندان ها وسیله شکار کوسه سفید هستند. اما در جویدن غذا هیچ نقشی ندارند، بلکه باعث بلع طعمه می شوند، این کوسه های سفید بزرگ، متهم ردیف اول در حملات کوسه ای هستند اما کوسه های ببری و گاوی نیز می توانند خطرناک باشند. البته تعداد کمی از گونه های دیگر نیز خطر آفرین هستند.

چر ا کوسه ها حمله می کنند؟

هیچ کس نمی داند چرا کوسه ها به انسان حمله می کنند. دانشمندان معتقدند که حمله آن ها می تواند به دلیل اشتباه در قدرت تشخیص آن ها باشد. برای کوسه ، انسان شناگر مانند یک فُک است و بسیاری از کوسه ها فک ها را شکار می کنند. گردشگری هم یکی از دلایل حمله کوسه هاست. بسیاری از افراد مایلند کوسه ها را از فاصله بسیار نزدیک ببینند. از این رو، آشغال یا تکه های ماهی به درون دریا می اندازند.

بنا برای ن کوسه ها به سمت قایق گردشگری حمله ور می شوند. حتی برخی از آن ها، بارها به یک جای خاص می روند تا غذای خود را گیر بیاورند. احتمالاً کوسه ها از مزه گوشت انسان خوششان نیاید. دانشمندان می گویند در بسیاری موارد، کوسه پس از یک بار گاز زدن بدن انسان، آنجا را ترک می کنند. اما همان یک گاز زدن ممکن است باعث مرگ فرد شود.

هرچند این حیوان بسیار خطرناک است اما، مرگ آن توقف ناپذیر است، تقریباً ۸۰ گونه کوسه در حال تهدید و انقراض است. این بدان معناست که کوسه ها ممکن است منقرض شوند. زمان برای گونه های مختلف کوسه در حال پایان یافتن است. برای نجات از این وضع باید برنامه ریزی و از آن ها محافظت کرد. این آبزیان مهم باید بقا یابند تا تعادل زیستی دریا ها بر هم نخورد.

 

منابع :
----------------------
aftab.ir
روزنامه جوان

سید محمد فاطمی  s.m.fatemi
فاطمی.فارغ التحصیل مهندسی منابع طبیعی-محیط زیست دانشگاه سبزوار. امیدوارم با ایجاد این وبلاگ قدمی کوچک در راستای حفظ و ارتقآ دانش محیط زیستی بردارم.آماده دریافت نظرات سازنده شما هستم. ایمیل: mohammad_fatemi97@yahoo.com
نویسندگان وبلاگ:
مطالب اخیر: